Take a fresh look at your lifestyle.

سیر تاریخى علائم ظهور امام عصر(عج) در منابع تاریخی

عضو هیئت علمی پژوهشکده تاریخ و سیره اهل بیت(ع) در رابطه با سابقه منابع تاریخی علائم ظهور امام مهدی(عج) گفت: نگاهى به فهرست مؤلفان کتاب‏هاى مربوط به ملاحم و نشانه ‏هاى ظهور نشان مى ‏دهد که زمان تألیف آنها همچون دیگر کتاب‏ها از نیمه دوم قرن دوم عقب‏تر نمى‏ رود. حجت الاسلام مصطفی صادقی با بیان این مطلب گفت: شاید کهن ترین نویسنده در این موضوع على بن یقطین (م 182) باشد که کتاب «پرسش هایى از امام صادق علیه‏السلام درباره ملاحم» را نوشته و پس از او باید از ابن ابى عمیر (م 217) نام برد که صاحب کتاب «الغیبه» است.

وی افزود: در میان اهل‏سنت نیز قدیمى ترین کتابى که در موضوع فتن و ملاحم تدوین شده و امروزه هم موجود است «الفتن»  تالیف نعیم بن حماد (م 228) است.

عضو هیئت علمی پژوهشکده تاریخ و سیره اهل بیت اذعان داشت: با اینکه نجاشى و طوسى بیش از 50 تألیف در موضوع غیبت و ملاحم را ذکر کرده‏اند در میان آنها نام هیچ یک از اصحاب امام باقر علیه‏السلام و امامان پیش از آن حضرت وجود ندارد. بنابراین تمامى کتاب‏هایى که از نشانه‏هاى ظهور سخن گفته‏اند پس از تأسیس دولت بنى عباس تدوین شده و این مطلب با توجه به اوضاع سیاسى این دوره و ادعاهاى مهدویت یا فتنه‏هاى واقفیه قابل توجه است، بخصوص که تعداد قابل توجهى از این کتابها را واقفى‏ها و غلات نوشته‏اند و از طرفى روایاتِ علائم به آنچه اهل‏سنت نقل کرده اند شباهت زیادى دارد.

وی ادامه داد: اما از مجموعه‏هاى روایى شیعه که اکنون در دست ماست اولین کسانى که از نشانه هاى ظهور سخن گفته‏اند، ابن بابویه در کتاب «الامامة والتبصره» و کلینى در کتاب کافى است.

این عضو هیئت علمی افزود: با اینکه ابن‏بابویه 23 روایت ذیل عنوان «آیاتُ ظهوره» ذکر کرده، تنها پنج عدد از آنها مربوط به نشانه هاست. کلینى این چند روایت را در کتاب روضه کافى آورده اما در کتاب اصول و ذیل مباحث غیبت و تاریخ ائمه چیزى نقل نمى‏کند. پس از آن دو، نعمانى، شیخ صدوق، شیخ مفید و شیخ طوسى روایات علائم را در کتاب‏هاى «الغیبه» و «کمال‏الدین» و «ارشاد» گزارش نموده‏اند.

حجت الاسلام صادقی اظهار کرد: پس از این منابع که اصلى‏ترین کتب مربوط به علائم ظهور به شمار مى روند، مؤلفانى که درباره مهدى(عج) یا به طور کلى در موضوع ملاحم و فتن مطالبى نوشته‏اند آن احادیث را نقل کرده و غالباً از منابع مذکور استفاده نموده‏اند.

وی ادامه داد: در قرن ششم طَبْرسى در «اِعلام الورى» و راوندى در «الخرائج والجرائح»، در قرن هفتم ابن طاوس در کتاب «ملاحم (التشریف بالمنن)»، اربلى در «کشف الغمه» و مقدسى شافعى در «عقد الدرر» و همچنین در دوره‏هاى بعدى نیز همین روایات نقل و گاه از منابع غیر معتبر به آنها افزوده شده است.

عضو هیئت علمی پژوهشکده تاریخ و سیره اهل بیت(ع) با بیان اینکه  کتاب هایى مانند «الزام الناصب، بیان الائمه، معجم الملاحم، نوائب الدهور و…» با نقل روایات معتبر و غیر معتبر از منابع شیعه و عامه به جمع آورى این اخبار پرداخته‏اند گفت: اینگونه کتاب ها که خود منبعى براى برخى نویسندگان معاصر به شمار آمده است، هیچ توجهى به منبع شناسى یا جرح و تعدیل راویان نداشته و بسیارى از اخبار نادرست و حتى ساختگى را گزارش کرده‏اند.

حجت الاسلام صادقی در پایان صحبت های خود به لزوم تایید کتاب های مهدویت توسط متخصصان این رشته قبل از انتشار اشاره کرد و گفت: در دهه‏هاى اخیر موج انتشار کتاب‏هاى مربوط به نشانه‏هاى ظهور شدت بیشترى یافته و نویسندگانى به جمع آورى اخبار و بررسى غیر محققانه و تطبیق آنها بر افراد یا گروه‏ها یا رویدادهاى معاصر پرداخته و برخى هم خواسته‏اند با این تطبیق‏ها زمان ظهور را تخمین زنند.

انتهای پیام/ 115

منبع: اختصاصی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی(ایسکا)

 

Leave A Reply

Your email address will not be published.