چهارشنبه 10 آذر 1400 برابر با Wednesday, 1 December , 2021

معرفی کتاب «بحران هویت ملی در افغانستان راهکارها و راه‌حل‌ها»

bohrane howiat

bohrane howiat

کتاب «بحران هویت ملی در افغانستان راهکارها و راه‌حل‌ها» نخستین اثر «دیدار علی مشرقی» است.

این اثر 128 صفحه دارد و دارای یک مقدمه و 4 فصل می‌باشد، نویسنده در مقدمه کتاب راجع به اهمیت موضوع می‌گوید: من از گذشته‌ها به دنبال این سوال بودم که چرا مردم نسبت به یکدیگر تنفر دارند؟ همیشه می‌گفتم مردم افغانستان باید یکدیگر را بپذیرند، باید دست به دست هم دهند، دلیلی وجود ندارد که این مردم باهم دیگر نزاع کنند، این مسأله دغدغه ذهنی من بود که مرا وا داشت تا این موضوع را به عنوان پایان نامه تحصیلی خود برگزینم.

نویسنده کتاب به این باور است که بسیاری از مشکلات تاریخی و کنونی در گرو بحران هویت ملی در افغانستان می­‌باشند.

به نظر نویسنده بخشی از مبارزات طالبان نیز از همین رهگذر سیراب می­‌شود. انحصارگرایی و تمامیت خواهی که از هویت افغانستان و افغانستانی منشاء می­‌گیرد در رقم زدن بحران کنونی دست دارند، بنابراین در این اثر با توجه به هویت افغانستانی بودن مردم افغانستان، بدور از پیش برداشت‌ها تحقیقی صادقانه صورت گرفته است.

پژوهش نویسنده نشان داده که هویت افغانستانی برای مردم افغانستان با بحران‌ها و پرسش‌های جدی روبرو است که باید به دور از هر گونه سیاست‌زدگی با یک رویکرد علمی و صادقانه راه حل آن پیدا شود، بر همین اساس نویسنده کتاب 8 مورد از راه‌حل‌هایی را که باید به همه آنها توجه جدی صورت گیرد، پیشنهاد کرده است.

در فصل اول کتاب به کلیات موضوع از قبیل طرح مسأله، هدف، اهمیت، پرسش‌های تحقیق و روش تحقیق پرداخته شده است.

فصل دوم مرکز اصلی بحث را تشکیل می‌دهد، تعریف هویت ملی، هویت در گذشته افغانستان، چگونگی پیدایش هویت ملی، افغانستان و ویژگی‌های هویت ملی، از عناوین اصلی این فصل می‌باشند.

نویسنده به نقل از کتاب «چگونگی هویت ملی افغانستان» هویت ملی را چنین تعریف می‌کند: هویت عبارت از حقیقت شی یا شخص که مبتنی بر صفات جوهری آن است، صفاتی که شخصیت یک فرد در یک خانواده، یک قوم و یک ملت است.

همچنین می‌نگارد: پس هویت ملی به مجموعه گذاره‌ها و نشانه‌هایی گفته می‌شود که از چیستی و چگونگی عوامل قوام بخش و شناساننده یک واحد سیاسی و مؤلفه‌های همبستگی آور آن خبر می‌دهند.

نویسنده پس از نقل تعریف‌های متعدد، به طرح این پرسش‌ها می‌پردازد که با در نظر داشت این تعاریف حالا باید ببینیم که آیا افغانستان با بحران هویت ملی مواجه است یا خیر؟ آیا این احساس ملی در وجود مردم افغانستان تا چه اندازه توانسته تبارز و مصداق پیدا نماید؟

تا جایی که تحقیقات نشان می‌دهد متأسفانه هویت ملی ما دچار آشفتگی و پراکندگی می‌باشد، هویت ملی افغانستان آن چنان که باید تعریف شود، تعریف نشده و مردم افغانستان خود را بیشتر به اقوام، قبیله‌ها و مذاهب منصوب می‌دانند تا به ملت واحد به نام «افغانستان».

مشرقی در ادامه به شاخص‌های هویت ملی در افغانستان پرداخته، عناصری چون سرزمین مشترک، تاریخ مشترک، دین و مذهب مشترک، زبان و فرهنگ مشترک و ساختار سیاسی را جزء شاخص‌های هویت ملی برشمرده و می‌نویسد: هویت ملی دارای ویژگی‌ها و مؤلفه‌هایی است که بدون آن نمی‌شود برداشت جامعی از هویت ملی داشته باشیم، ویژگی‌های هویت ملی در واقع هویت دهنده هویت ملی می‌باشد.

در فصل سوم، افغانستان و مسأله وحدت ملی، مورد بحث قرار می‌گیرد، وی این بحث را با عناوینی چون دولت ملی، دولت – ملت و ناسیونالیسم، وطن پرستی و ناسیونالیسم و قومیت در افغانستان تعقیب می‌کند و نتیجه می‌گیرد که ما در افغانستان با بحران جدی هویتی مواجه هستیم… در افغانستان هیچ یک از مؤلفه‌های هویت ملی صادق از آب بر نمی‌آید.

وقتی که مردم ما با بحران هویتی مواجه باشد بدون شک ملت واقعی وجود نخواهد داشت. وقتی که ملت به معنای واقعی کلمه و امروزی آن وجود نداشته باشد، دولت ملی بدون ملت دروغی بیش نیست. وقتی که دولت ملی وجود نداشته باشد، ترویج ملت گرایی و روح ملی نمی‌تواند شکل بگیرد.

نویسنده در فصل چهارم به توضیح راهکارها و راه‌حل‌های مسأله پرداخته، چند مسأله را به عنوان راهکار ارائه می‌نماید مانند، تعریف مجدد هویت افغانستانی، نقش روشنفکران، نقش دین، نظام سیاسی مبتنی بر واقعیت اجتماعی، سیاست فرهنگی، آموزش و پرورش، حقوق بشر و کثرت گرایی و ازدواج های بیرون گروهی.

به نظر نویسنده هر یک از این موضوعات می‌توانند در ایجاد یک هویت کامل نقش به سزایی ایفا کند.

در این میان وی بر نقش فرهنگی بیشتر از همه تأکید می‌ورزد: دولت افغانستان باید یک سیاست فرهنگی سالم و خوبی را به مردم ارائه بدهد و ارام آرام آن را اجرا نماید. بدون شک فرهنگی را باید پیاده نمود که باعث پویایی و آزادی‌های بیشتر گردد. سیاست فرهنگی ما باید مبتنی بر این باشد که … فرهنگ دیگر اندیشی، تساهل، بردباری، مهمان نوازی، انسان مداری، حقوق شهروندی، همدیگر پذیری و…. رواج یابد.

به هر صورت کتاب بحران هویت ملی در افغانستان راهکارها و راه‌حل‌ها می‌تواند پاسخ به بسیاری از سوال‌هایی باشد که در این چند قرن در درون جامعه شکل گرفته است. 

اصولاً موضوع هویت ملی از موضوعات اساسی و مهمی است که باید دولت در صدد توسعه و نهادینه کردن آن باشد زیرا یکی از عوامل مهمی که باعث ناامنی در کشور گردیده ناهمگونی‌های فرهنگی است که ریشه در هویت جمعی دارد.

بنابراین تلاش برای تغییر هویت یا نزدیک ساختن هویت‌ها به هم می‌تواند ثبات دائمی را در کشور ایجاد کند.

این کتاب در بهار 1389 توسط انتشارات «سعید» با ویراستاری «محمود جعفری» در 1000 نسخه منتشر شد.

منبع: فارس

 

کتاب “بحران هویت ملی درافغانستان راهکار ها وراه حل ها” نخستین  اثری است از دیدار علی مشرقی . این اثر 128 صفحه دارد و دارای یک مقدمه و چهار فصل می باشد.  نویسنده در مقدمۀ کتاب راجع به اهمیت موضوع می  گوید: من از گذشته ها به دنبال این سوال بودم که چرا مردم نسبت بهم دیگر این قدر تنفر دارند؟ همیشه می گفتم مردم مافغانستان باید یک دیگر را بپذیرند، باید دست به دست هم دهند. دلیلی وجود ندارد که این مردم باهم دیگر نزاع نمایند. این مسأله دغدغۀ ذهنی ام بود که مرا وا داشت تا این موضوع را منحیث پایان نامه تحصیلی خود برگزینم.

همچنان وی در ادامه می نویسد: ” در این اثر تلاش گردیده است در رابطه با پرسش های مطرح در زمینۀ هویت در مواردی از یک زاویۀ دیگر نگریسته شود… تلاش ورزیده ام تا بر روش علمی استوار باشد. این کتاب در واقع اولین تجربۀ تحقیقی علمی من می باشد.”

در فصل اول کتاب به کلیات موضوع پرداخته شده است؛ از قبیل طرح مسأله، هدف ، اهمیت،  پرسش های تحقیق و روش تحقیق.

فصل دوم مرکز اصلی بحث را تشکیل می دهد. تعریف هویت ملی ،هویت در گذشتۀ افغانستان، چگونگی پیدایش هویت ملی، افغانستان و ویژگی های هویت ملی، از عناوین اصلی این فصل می باشند. نویسنده به نقل از کتاب “چگونگی هویت ملی افغانستان”، هویت ملی را چنین تعریف می کند: “هویت عبارت از حقیقت شی یا شخص بوده که مبتنی بر صفات جوهری آن است، صفاتی که شخصیت یک فرد در یک خانواده، یک قوم ویک ملت است.”

همچنان می نگارد: ” پس هویت ملی به مجموعه گذاره ها ونشانه هایی گفته می شود که از چیستی وچگونگی عوامل قوام بخش وشناسانندۀ یک واحد سیاسی ومؤلفه های همبستگی آور آن علامت می دهد.”

نویسنده پس از نقل تعریف های متعدد، به طرح این پرسش ها می پردازدکه ” با درنظر داشت این تعاریف حالا باید ببینیم که آیا افغانستان به بحران هویت ملی مواجه است یا  خیر؟ آیا این احساس ملی در وجود افراد متوطن در افغانستان تا چه اندازه توانسته تبارز ومصداق پیدا نماید؟ تا جایی که تحقیقات نشان می دهد متأسفانه هویت ملی ما دچار آشفتگی و پراکندگی می باشد. هویت ملی افغانستان آن چنان که باید تعریف شود، تعریف نشده ومردم افغانستان خود را بیش تر به اقوام، قبیله ها ومذاهب منصوب می دانند تا به ملت واحد به نام” افغان”.

“مشرقی” در ادامۀ سخن  به شاخص های هویت ملی در افغانستان پرداخته، عناصری  چون سرزمین مشترک، تاریخ مشترک، دین ومذهب مشترک، زبان وفرهنگ مشترک وساختار سیاسی را جزو شاخص های هویت ملی برشمرده می نویسد:

” هویت ملی دارای ویژگی ها ومؤلفه هایی است که بدون آن نمی شود برداشت جامع از هویت ملی داشته باشیم. ویژگی های هویت ملی در واقع هویت دهندۀ هویت ملی می باشد. “

در فصل سوم، افغانستان ومسألۀ وحدت ملی، مورد بحث قرار می گیرد. او این بحث را با عناوینی چون دولت ملی، دولت – ملت وناسیونالیسم، وطن پرستی و ناسیونالیسم و قومیت درافغانستان تعقیب، می کند و نتیجه می گیرد که ” ما در افغانستان به بحران جدی هویتی مواجه هستیم… در افغانستان هیچ یک از مؤلفه های هویت ملی صادق از آب برنمی آید. وقتی که مردم ما به بحران هویتی مواجه باشد بدون شک ملت واقعی وجود نخواهد داشت. وقتی که ملت به معنای واقعی کلمه وامروزی آن وجود نداشته باشد، دولت ملی بدون ملت دروغی بیش نیست. وقتی که دولت ملی  وجود نداشته باشد، ترویج ملت گرایی وروح ملی صورت گرفته نمی تواند.”

نویسنده در فصل چهارم به توضیح راهکار ها وراه حل های مسأله پرداخته چند مسأله را به عنوان راهکار ارایه می نماید مانند، تعریف مجدد هویت افغانی، نقش روشنفکران، نقش دین، نظام سیاسی مبتنی بر واقعیت اجتماعی، سیاست فرهنگی، آموزش وپرورش، حقوق بشر وکثرت گرایی وازدواج های بیرون گروهی. به نظر نویسنده هریک از این موضوعات می توانند در ایجاد یک هویت کامل نقش بسزایی ایفا نمایند. در این میان وی به نقش فرهنگی بیشتر ازهمه تأکید می ورزد: “دولت افغانستان باید یک سیاست فرهنگی سالم وخوبی را برای مردم ارایه بدارد و ارام آرام آن را تطبیق نماید. بدون شک فرهنگی را باید پیاده نمود که باعث پویایی و آزادی های بیشتر گردد.  سیاست فرهنگی ما باید مبتنی بر این باشد که … فرهنگ دیگر اندیشی، تساهل، بردباری، مهمان نوازی، انسان مداری، حقوق شهروندی، همدیگر پذیری و… جایگزین نمود.”

به هرصورت کتاب “بحران هویت ملی در افغانستان راهکار ها و راه حل ها” می تواند پاسخی به بسیاری از سوال هایی بوده باشد که دراین چند قرن در درون جامعه شکل گرفته است.  اصولاً این موضوع(هویت ملی) از موضوعات اساسی که باید دولت در صدد توسعه ونهادینه کردن آن برآید. زیرا یکی از عوامل مهمی که باعث ناامنی در کشور گردیده ناهمگونی های فرهنگی است که ریشه در هویت جمعی دارد. بنابراین تلاش برای تغییر هویت یا نزدیک ساختن هویت ها بهم دیگر می تواند ثبات دایمی را در کشور ایجاد نماید. کتاب مذکور یک چراغ کوچکی است در این راه.

منبع: tkg

آخرین مطالب

آثار باستانی آشخانه

کشف کتیبه ساسانی در شهرستان آشخانه

علی مستوفیان سرپرست اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان شمالی، اعلام کرد: درروند فصل نهم کاوش باستان­شناسی محوطه تاریخی ریوی که از ابتدای مهرماه سال...

تاج طلای طلا تپه

طالبان به دنبال گنجینه طلا تپه

گنجینه طلای طلاتپه یکی از مشهورترین گنجینه های جهان و از ارزشمندترین آثار تاریخی افغانستان می باشد این گنجینه ارزشمند که در طول تاریخ و...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *